NHÀ CỬA - ĐỜI SỐNG

Tết Thanh Minh là ngày lễ gì?

Hằng năm chúng ta đều tổ chức ngày tết Thanh Minh, thế nhưng liệu rằng bạn có biết tại sao có ngày lễ này và ý nghĩa thực sự của nó không? Có rất nhiều người vẫn đang hiểu sai về ngày tết Thanh Minh. Do đó, bài viết dưới đây Hon Farm sẽ chia sẻ đến bạn những thông tin chính xác về ngày lễ này nhé.

A. Tết Thanh Minh là gì?

  • Tết Thanh Minh hay còn có tên gọi khác là Tiết Thanh Minh và theo như cách tính lịch của người Việt xưa thì  một năm sẽ gồm có 24 tiết khí, mỗi tiết khí sẽ ứng với một kiểu thời tiết cụ thể và trùng khớp với bốn mùa trong năm. Những tiết khí này sẽ dùng để tính toán thời điểm để gieo trồng ngũ cốc nhằm chọn ra thời điểm khi nào là điều kiện thời tiết là thuận lợi nhất. 
  • Trong số 24 tiết khí có tiết thanh minh nó có ý nghĩa là sự trong xanh và tươi sáng, đây là thời điểm trong lành nhất trong năm và thích hợp để tổ chức các nghi lễ quan trọng. Ở Việt Nam, tết thanh minh là khoảng thời gian thực hiện nghi lễ tảo mộ, để sửa sang lại phần mộ của gia tiên được khang trang và sạch sẽ hơn.

B.  Nguồn gốc và ý nghĩa của tết Thanh Minh

1. Nguồn gốc của Tết Thanh Minh

– Tết Thanh Minh có nguồn gốc từ Trung Quốc. Chuyện kể rằng, vua Tấn Văn Công nước Tấn bị nạn phải lưu vong. Trong quãng thời gian khổ ải đấy, Vua gặp được một vị hiền sĩ tên Giới Tử Thôi và được người này hết sức phò tá. Một hôm đó lương thực cạn, để Vua có đồ ăn Giới Tử Thôi đã tự cắt thịt mình. Vua biết chuyện rất cảm động và tỏ lòng biết ơn khôn xiết.  

– Nhưng sau khi đã lấy lại được nước, Vua lại quên mất công ơn người từng vào sinh ra tử với mình. Giới Tử Thôi không oán trách Vua. Ông cùng mẹ lên núi Điền Sơn ở ẩn. Lúc này, vua mới chợt nhớ ra chưa ban thưởng cho Giới Tử Thôi, ngài liền cho người đi tìm nhưng Giới Tử Thôi không chịu rời núi ra lĩnh thưởng. 

– Vua hạ lệnh đốt rừng, ý muốn thúc ép Giới Tử Thôi phải ra, nhưng ông nhất định không chịu tuân mệnh, rốt cục cả hai mẹ con ông đều chết cháy. Vua vì chuyện này mà quá đau lòng nên lập miếu thờ và hạ lệnh trong dân gian phải kiêng đốt lửa ba ngày, chỉ ăn đồ ăn nguội đã nấu sẵn để tưởng nhớ Giới Tử Thôi (khoảng từ mùng 3/3 đến mùng 5/3 Âm lịch hằng năm).

– Một năm qua đi, khi vua và quần thần đến viếng mộ Giới Tử Thôi thì phát hiện ra rằng cây liễu, nơi phát hiện ra thi thể của ông, nay đã lớn khỏe, đầy sức sống và mọc nhiều cành mới với lá xanh mơn mởn. Nhìn thấy điều này, nhà vua nhớ cụm từ “thanh minh” trong lời di cảo của Giới Tử Thôi, liền đặt tên cho ngày này là ngày Thanh minh. 

– Từ đó về sau, Tiết Thanh minh đã trở thành một dịp lễ quan trọng của người Trung Quốc để tưởng nhớ tổ tiên và những người đã khuất. Sau này, Tết Hàn thực cũng được sáp nhập luôn vào lễ hội Tết Thanh minh và trở thành ngày Thanh minh, ngày cho những người còn sống thăm viếng và chăm sóc mộ phần cho những người đã ra đi.

2.  Ý nghĩa của ngày Thanh Minh

Xem thêm tại: Tết Trung Nguyên và Lễ Vu Lan – nét văn hóa tâm linh của người Việt

  • Tết Thanh minh gắn liền với đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của người Việt. Đây là dịp để những người còn sống tưởng nhớ công lao của ông bà, tổ tiên, của những người đã khuất. 
  • Trong ngày Tết Thanh minh, con cháu cùng hướng về tổ tiên, cội nguồn bằng cách tảo mộ, dọn dẹp, sửa sang lại ngôi mộ của người đã khuất. Theo đúng phong tục, trước khi tiến hành tảo mộ, con cháu cần chuẩn bị mâm lễ vật gồm đèn, nhang, hoa quả dâng lên người đã khuất, mong tổ tiên nhận và phù hộ con cháu luôn khỏe mạnh, bình an và phát tài phát lộc. 
  • Đặc biệt, những gia đình muốn khai quật hay xây dựng lại mồ mả cần đợi đến ngày Thanh minh mới được phép động thổ. Điều này là nguyên tắc được ông bà ta khi xưa đặt ra để con cháu tránh gặp phải tai ương, xui xẻo khi động đến mộ phần của người đã khuất.

Nhân lúc đi Thanh Minh tảo mộ, để tưởng nhớ tổ tiên, người thân đã khuất, mọi người có thể dạo chơi ngắm cảnh cỏ cây tươi tốt, nên còn gọi là Đạp Thanh. Nguyễn Du có câu: 

Thanh Minh trong tiết tháng ba

Lễ là tảo mộ, hội là Đạp Thanh

C. Tết Thanh Minh là ngày nào trong năm 2022?

Tiết Thanh Minh 2020 với người Việt Nam vẫn là ngày lễ đặc biệt quan trọng trong năm. Nên việc duy trì những phong tục của ông cha ta luôn được rất nhiều người coi trong và có ý thức gìn giữ. Chính vì vậy, thanh minh năm 2022 vào ngày nào là thắc mắc của rất nhiều người trong năm mới này. Theo quy ước, Tiết Thanh minh thường sẽ bắt đầu khoảng thời gian từ ngày 4 hoặc 5 của tháng 4 (sau khi kết thúc Tiết Xuân phân) và kết thúc vào khoảng ngày 20 hoặc 21 tháng 4 hằng năm theo Dương lịch. Còn theo Âm lịch, Tết Thanh minh sẽ diễn ra vào tháng Ba, bắt đầu từ ngày 3/3. Trong năm 2022 này, Tết Thanh minh sẽ rơi vào thứ Ba ngày 5/4 Dương lịch tức ngày 5/3 Âm lịch.

D. Phong tục ngày Tết Thanh Minh

Tết Thanh Minh là ngày để tưởng nhớ ông bà tổ tiên. Dân gian gọi là cúng Thanh Minh và Lễ Tảo Mộ!

1. Cúng Thanh Minh

  • Cúng Thanh Minh tại gia và ngoài mộ

Cúng Thanh Minh là một nghi thức quan trọng trong ngày tết Thanh Minh. Vào ngày này, mỗi gia đình sẽ soạn một mâm cúng. Có nhà cúng chay, có nhà cúng mặn tùy vào truyền thống mỗi gia đình. Thường thì sẽ cúng ở hai nơi. Cúng ở bàn thờ nhà và cúng ngoài mộ tổ tiên. Người cao tuổi nhất nhà hoặc người có vị trí cao trong nhà sẽ đại diện gia đình trình bày và dâng mời tổ tiên ông bà. Sau đó con cháu sẽ lần lượt thắp nhang tỏ lòng thành kính. Hương cháy được 2/3 có thể tạ lễ và hóa vàng.

2. Một số lưu ý khi chọn hoa cúng lễ Thanh Minh

  • Hoa cúc trắng, cúc vàng và huệ trắng được ưu tiên bởi những loài hoa này tượng trưng cho lòng biết ơn và tưởng nhớ người đã khuất theo quan niệm người phương Đông. 
  • Với người đã khuất cùng một thế hệ bạn không nên chỉ cúng một loại hoa. Nên dùng hoa cúc vàng, cúc trắng, ly, loa kèn, hồng…
  • Nếu dâng cúng cho người nhỏ tuổi hoặc bạn bè có thể chọn những loài hoa mà người đó thích khi còn sống.

E. Tục Tảo Mộ

1. Việc cần làm trong lễ Tảo Mộ

Xem thêm tại: Lễ hội chùa Hương – Tinh hoa văn hóa Việt

  • Công việc chính của tảo mộ là sửa sang các ngôi mộ của tổ tiên cho sạch sẽ. Nhân ngày Thanh Minh, người ta mang theo xẻng, cuốc để đắp lại nấm mồ cho đầy đặn, rẫy hết cỏ dại và những cây hoang mọc trùm lên mộ cũng như tránh không để cho các loài động vật hoang dã như rắn, chuột đào hang, làm tổ xâm phạm tới linh hồn người đã khuất. Sau đó, người tảo mộ thắp vài nén hương, đốt vàng mã hoặc đặt thêm bó hoa cho linh hồn người đã khuất.
  • Sau khi đã dọn dẹp mồ mả tổ tiên xong, con cháu sẽ mang lễ ra cúng bái, cảm tạ công đức và mời tổ tiên trở về. Người phương Đông luôn có quan niệm rằng mồ mả tổ tiên sáng sủa, yên ổn thì nhà đó mới có phước đức và con cháu ăn nên làm ra.
  • Bên cạnh những ngôi mộ được trông nom, chăm sóc cẩn thận, còn có những ngôi mộ vô chủ, không người thăm viếng. Những người đi viếng mộ thường cũng cắm cho các ngôi mộ này một nén hương.

2. Một số lưu ý khi thực hiện lễ Tảo Mộ

  • Ra nghĩa trang tránh để tạp niệm trong lòng 
  • Nên tự tay xách đồ lễ, thực hiện các công việc sửa sang mộ phần, tránh thuê người ngoài.
  • Trước khi ra mộ nên thắp hương khấn vái xin trong nhà trước.
  • Khi dọn dẹp nên làm sạch cỏ, với những ngôi mộ chưa xây thì đắp đất cho chắc chắn. 
  • Không nên đào bới sâu làm sụt lở đất hay làm ảnh hưởng đến mộ phần khác.

Trên đây là những chia sẻ chi tiết nhất về tiết thanh minh để cho mọi người có thể hiểu được ý nghĩa thực sự của ngày lễ này và cách chuẩn bị ngày lễ sao cho trọn vẹn và đầy đủ nhất. Hy vọng những thông tin mà Hon Farm chia sẻ trên đây sẽ hữu ích với bạn. Cảm ơn bạn đã quan tâm theo dõi bài viết của chúng tôi.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.