THÔNG TIN HỮU ÍCH

Khám phá tinh dầu trong thế giới Ai Cập cổ đại

tinh dầu trong thế giới cổ đại

Ngày nay, tinh dầu thiên nhiên được sử dụng phổ biến trên toàn thế giới và được công nhận có nhiều công dụng trong đời sống, đặc biệt là tính linh hoạt của tinh dầu trong cách dùng. Thực tế, sử dụng các loại cây cỏ, thảo mộc quý dùng làm thuốc chữa bệnh đã có từ rất lâu trong lịch sử loài người. Thực vật, thảo mộc đã xuất hiện trong những phương pháp chăm sóc sức khỏe từ ít nhất 5000 năm trước.

Hôm nay, chúng ta sẽ khám phá cách sử dụng các loại tinh dầu thiên nhiên ở Ai Cập cổ đại và sự phát triển vượt bậc về quá trình sản xuất và sử dụng tinh dầu trong hàng nghìn năm.

Trước tiên, hãy cùng khám phá nền văn hóa – nơi mà một số chất có trong tinh dầu được ghi nhận sử dụng đầu tiên ở đây: Ai Cập.

A. Dầu thơm và các loại tinh dầu ở Ai Cập cổ đại

1. Ngược dòng lịch sử – tinh dầu ở Ai Cập cổ đại

tinh dầu ở Ai Cập cổ đại

Bạn biết đấy, sông Nin rộng lớn đã bồi đắp phù sa cho đất đai nơi đây màu mỡ. Bởi lẽ đó, đất đai như món quà mà thiên nhiên ban tặng cho khắp Châu Phi. Và vương quốc Ai Cập phát triển lớn mạnh ở vùng đồng bằng châu thổ sông Nin. Nhắc đến Ai Cập người ta nghĩ đến ngay đến biểu tượng của sức mạnh, sự giàu có và những tiến bộ khoa học – công nghệ.

Sự đa dạng về lương thực, thực phẩm ở Ai Cập bắt nguồn từ sự trù phú ở mảnh đất này, điều đó đã cho phép văn hóa Ai Cập phát triển mạnh mẽ, bao gồm những phát minh về chữ viết, tiến bộ nông nghiệp, đô thị hóa và cả hệ thống chính quyền. Ngoài ra, nền văn hóa tiến bộ này đã tạo nên giai đoạn đổi mới hoàn hảo trong giới y học thảo dược.

Một trong những công trình đầu tiên được công nhận bởi các thầy thuốc cổ được gọi là giấy cói Ebers – là một loại giấy cói y học Ai Cập về kiến thức thảo dược, có niên đại khoảng hơn 1500 năm trước công nguyên. Cuộn giấy chứa các công thức nấu ăn, nghi lễ và các thông tin khác mà người Ai Cập cho là đáng được lưu giữ.

Tuy nhiên, người Ai Cập nổi tiếng nhất về sử dụng thảo mộc thơm, nhất là trong quá trình ướp xác. Trong quá trình chuẩn bị thi thể của những người đã khuất để chôn cất, những người thực hiện ướp xác đã dùng tới nhiều loại thực vật khác nhau như: quế, nhựa nhũ hương, nhựa thơm (myrrh) và tinh dầu tuyết tùng, tinh dầu bách xù ở dạng sơ khai.

2. Tinh dầu trong thế giới Ai Cập cổ đại

Với sự tiến bộ vượt bậc, danh tiếng Ai Cập đã lan rộng ra thế giới, thu hút các nhà nghiên cứu từ các nước láng giềng đến nơi đây, dẫn đến mở rộng việc sử dụng các loại thực vật trong cuộc sống hàng ngày. Như vậy, ảnh hưởng của đế chế Ai Cập vĩ đại đã trở thành trung tâm truyền bá kiến thức về tinh dầu trên khắp thế giới cổ đại.

Người vay mượn kiến thức nổi bật nhất là đế chế La Mã. La Mã xâm lược và chinh phạt Ai Cập vào năm 30 trước Công Nguyên, giành quyền kiểm soát từ Cleopatra và tự thiết lập nền văn minh ưu việt trong khu vực.

Sự thay đổi quyền lực này cho phép các giáo sĩ La Mã thăng tiến trong việc tìm ra giải pháp tự nhiên. Theo đó, balsam (nhựa thơm) được cho là thực vật mang lại nhiều lợi ích nhất bởi những công dụng đa dạng của nó. Các loại thực vật có mùi thơm như: nguyệt quế, thông, linh sam, bách xù trở nên phổ biến ở Rome và được sử dụng rộng rãi trong nhà tắm. Tinh dầu chiết xuất từ những loại cây này được sử dụng để massage hoặc dùng trong các phương pháp trị liệu khác. Khi chưa có bồn tắm, người La Mã đã biết cách tận dụng dầu oliu làm sạch cơ thể bằng cách thoa lên da và sau đó làm sạch lớp vỏ.

Một trong những ghi chép lâu đời nhất về việc sử dụng tinh dầu trong thời đế chế La Mã là Kinh thánh. Người Israel đã sử dụng tinh dầu trầm hương, tinh dầu gỗ tuyết tùng, tinh dầu rau kinh giới, tinh dầu linh sam để nâng cao sự hiệp thông tâm linh. Ví dụ điển hình về tinh dầu trong văn hóa Israel là câu chuyện ra đời của Chúa Giê-su được tặng quà bằng vàng, nhũ hương và nhũ thơm.

Đế chế Ai Cập và La Mã tuy suy tàn nhưng trí tuệ vẫn được lan truyền rộng rãi. Các nhà văn nổi tiếng từ Trung Đông như Ba Tư: Ibn Sina (980 – 1037) và nhà thực vật học kiêm bác sĩ Ibn al-Baitair (1197-1248) đã phát triển việc sử dụng thảo mộc và tinh dầu. Thế kỉ 12 ở Đức, Thánh Hildegard thành Bingen đã sử dụng các loại thảo mộc và tinh dầu trong quá trình thực hành, mang lại cái nhìn sâu sắc về y học thời trung cổ như Physica, biên niên sử 200 chương về thực vật và công dụng của chúng.

Có thể thấy, thế giới cổ đại từ Ai Cập, La Mã, Israel đến Ba Tư đều rất coi trọng các sản phẩm tinh dầu từ thực vật. Nhưng chính xác thì người cổ đã chiết xuất tinh dầu từ từ thực vật như thế nào và làm sao phương pháp sơ khai này lại phát triển thành công nghệ chiết xuất tinh dầu hiện đại như ngày nay?

3. Quá trình phát triển của tinh dầu ở Ai Cập cổ đại

Một số nhà thảo dược học đầu tiên đã sử dụng tinh dầu với phương pháp chiết xuất. Cụ thể, những người thích mùi thơm từ tự nhiên sẽ đun các loại cây cỏ, thảo mộc trong nước và tận hưởng mùi hương khi hơi nước bốc lên và lan tỏa khắp phòng. Tuy nhiên, phương pháp này không cung cấp dạng cô đặc mà nhiều nhà thảo dược học tìm kiếm.

Để chiết xuất tinh dầu nguyên chất đồng thời giúp bảo quản tốt hơn, ban đầu người ta đã tước vỏ cây tuyết tùng, gỗ đàn hương, sau đó xay mịn thành bột và trộn thêm với dầu oliu. Hỗn hợp được đặt lên một miếng vải len, đun nóng, tinh dầu được ép ra khỏi bột vỏ cây và cho vào dầu oliu. Hỗn hợp tinh dầu và dầu oliu được bảo quản trong lọ đất sét, có thể sử dụng tại chỗ hoặc làm thơm.

Các nhà chế tạo nước hoa cổ đại cũng phát hiện rằng mỡ động vật có thể hấp thu hợp chất thơm từ thực vật, dẫn đến quá trình ủ lạnh. Trong môi trường lạnh, mỡ động vật được phết lên bề mặt thủy tinh, sau đó người pha chế nước hoa sẽ phết các cánh hoa, cành hoa lên lớp mỡ. Trong vài ngày, chất béo sẽ hấp thụ các chất hữu cơ. Cánh hoa cũ sẽ được thay thế bằng hoa, cành mới và quá trình này sẽ tiếp diễn cho đến khi chất béo hấp thụ đến nồng độ nhất định của các hợp chất.

Trong môi trường nóng, các loại thảo mộc cây cỏ được đun lên thành dạng lỏng, khuấy lên trở thành chất béo. Hỗn hợp sẽ được lọc lại và thay nguồn nguyên liệu tươi nhiều lần cho đến khi chất béo bão hòa với các hợp chất thực vật.

Qua nhiều thế kỷ, có nhiều đổi mới trong phương pháp chiết xuất tinh dầu như: ép lạnh, ngâm thực vật trong rượu, chưng cất hơi nước.

chưng cất tinh dầu ở thế giới Ai Cập cổ đại

B. Tổng kết

Như vậy, chúng ta đã sử dụng thử nhiều phương pháp để chiết xuất tinh dầu từ phương pháp đun sôi đơn giản, nghiền thành bột, sử dụng mỡ động vật, làm dung môi, chưng cất hơi nước. Và ngày nay, phương pháp chưng cất tinh dầu được sử dụng bổ biến nhất trong quá trình tạo nên những giọt tinh dầu nguyên chất.

Cảm ơn bạn đã cùng Hon khám phá lịch sử tinh dầu trong thế giới cổ đại và hiện đại. Điều đáng ngạc nhiên nhất mà bạn học được là gì? Hãy để lại cho Hon biết trong phần bình luận nhé!

Bạn có thể xem thêm bài viết: Sự thú vị của tinh dầu hương thảo.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.